پوزش و اصلاح: با عرض پوزش از همه موش‌هاي محترم و همه آشپزهاي خبره، فيلم عزيز «راتاتويي» را در فهرست جا انداخته بودم؛ شرمنده...

پيشنهاد:
بعيد است كه سينمادوست و فيلم‌باز باشيد و از كارتون‌هاي پيكسار خوش‌تان نيايد. هر كس بنا به سليقه و نگاهش به دنا و سينما از بين كارتون‌هاي پيكسار يكي را به بقيه ترجيح مي‌دهد. پيشنهاد مي‌كنم كارتون مورد علاقه‌تان را از بين محصولات پيكسار انتخاب كنيد و حتماً در چند جمله دليل اين انتخاب را بنويسيد؛ بخش جذاب ماجرا به نظرم همين دليل‌هاست...
(داستان اسباب‌بازي 1 و 2 - زندگي حشره‌اي - پيدا كردن نيمو - كمپاني لولوها - شگفت‌انگيزها - ماشين‌ها - وال.اي)

1
هميشه اولين واكنش‌ام در برابر دنياي غريب و رنگارنگ پيكسار آميزه‌اي از حيرت و تحسين بوده است. به نظرم آن‌ها آدم‌هاي بزرگي هستند كه بزرگي‌شان را پشت ظاهر كار براي كودكان پنهان كرده‌اند و به اين نتيجه عالمانه رسيده‌اند كه مهم‌ترين موضوع‌هاي دنيا را مي‌شود از دريچه تخيل رها و ناب و بي‌گرفت‌وگير كودكانه مطرح كرد. آن‌ها به‌يقين سرچشمه را پيدا كرده‌اند و به همين دليل است كه آن‌چه مي‌نوشند و مي‌نوشانند، تا اين حد زلال و خالص و گواراست و اين‌قدر به دل و جان همه آدم‌هاي دنيا – از پير و جوان و كودك – نشسته و متاع‌شان اين‌همه خريدار دارد.
حيرت ابتدايي موقع ورود به دنياي پيكسار، توجه به اين نكته ظاهراً بديهي است كه تمام اجزاي اين جهانِ بي‌بديل – از كلي‌ترين بخش‌ها تا جزئي‌ترين اجزا – فقط و فقط با صفر و يك ساخته و پرداخته شده است. تكراري‌بودن اين موضوع و مطرح‌شدنش در همه بحث‌ها و نوشته‌ها در مورد آثار پيكسار چيزي از شگفتي آن كم نمي‌كند؛ آن‌ها سرانجام موفق شدند تكنولوژي روزگارشان را تمام و كمال تسخير كنند و محصولاتي كاملاً مجازي و ديجيتالي بسازند كه به عبارت كليشه‌اي «فيلم‌هاي كامپيوتري» معناي تازه‌اي داده است. سينما پيش از ورود پيكسار، از كامپيوتر و صنعت CG استفاده زيادي كرده بود و از بابت اين روزآمدي و بهره‌برداري از امكانات معاصر حسابي هم ملامت شده بود. ذهن‌هاي فسيل‌شده عده‌اي از سينمادوستان - بي هيچ دليل و برهان قابل استنادي – به اين قاطعيت مسخره رسيده بودند و مي‌رسند كه سينما مرده و تمام شده و فيلم خوب ديگر ساخته نمي‌شود، چون فيلم‌هاي امروزي عمدتاً پشت كامپيوترها توليد مي‌شود نه در پلاتوها يا لوكيشن‌هاي واقعي با موجودات واقعي! به كار بردن اين تعبير متلك‌وارِ فيلم‌هاي «پشت كامپيوتري» در مورد محصولات پيكسار شكل و معناي ديگري به خودش گرفت، چون اين فيلم‌ها ديگر واقعاً به‌كلي پشت كامپيوتر ساخته شده بودند.
2
پيكساري‌ها آن‌قدر باهوش و خلاق هستند كه اين نكته را درك كنند كه امكانات بي‌حد و حصر دنياي مجازي و گرافيك سه‌بعدي كامپيوتري به كار خلق دنياهايي مي‌آيد كه پيش از اين حتي فكركردن به آن‌ها شوخي بود. قصه‌ها و شخصيت‌ها و موقعيت‌هاي آثار پيكسار تعريف تازه و هوشمندانه‌اي از دنياي كارتوني است؛ «كارتون» به عنوان يكي از رهاترين و بي‌قيد و بندترين قالب‌هاي سرگرمي معاصر براي دست‌اندركاران كمپاني پيكسار فضا و شرايطي به‌وجود آورد كه ذهن‌هاي پر شر و شورشان را تا بي‌نهايت باز بگذارند و به ناممكن‌ترين چيزها جوري نگاه كنند كه انگار هميشه بوده و امكانِ وجود داشته است؛ اين دنيايي است كه در آن اسباب‌بازي‌ها، حشرات، جانداران زير آب، لولو خورخوره‌ها، اتومبيل‌ها و موش‌ها مي‌توانند به‌اندازه انسان‌ها باورپذير و ملموس باشند و به‌قدر آن‌ها داستان براي تعريف‌كردن داشته باشند. به همين دليل است كه مكانيسم شگفتي‌آور فيلم‌هاي پيكساري از همان داستان‌هاي دوخطي اوليه به كار مي‌افتد و تا جزئي‌ترين اجزاء مثل رنگ‌آميزي موهاي روي بدن يك لولو يا فرم فك و صورت يك اتومبيل قديمي دهه 1960 با قدرت تداوم پيدا مي‌كند.
3
پيكساري‌ها در تمام طول مدت توليد هر كدام از فيلم‌ها و ما تماشاگران موقع ديدن‌شان، شرايط و وضعيت‌هايي را تجربه مي‌كنيم كه به معناي دقيق كلمه «منحصر به‌فرد» و «اريژينال» است و به‌يقين مي‌شود ادعا كرد كه تا به حال هيچ نمونه مشابهي نداشته است. شايد به همين دليل است كه قصه‌هاي پيكسار هيچ‌كدام اقتباس از ادبيات و كميك بوك‌ها يا بازسازي آثار گذشته نيست، چون آن‌ها سراغ موضوع‌ها و شخصيت‌هايي مي‌روند كه پيش از اين امكان خلق و پروراندن‌شان به اين شكل وجود نداشته است. پس بايد به اين نتيجه برسيم كه جنس نگاه و مواجهه و احياناً لذت‌بردن از محصولات‌شان هم حتي با انيميشن‌هاي پيش از پيكسار فرق دارد و اگر دنبال گذشته و سابقه‌اي براي آن‌ها در تايخ صد و اندي ساله تصاوير متحرك بگرديم، نزديك‌ترين نمونه‌ها را در كارتون‌هاي ديزني پيدا مي‌كنيم. اين‌ است كه پيكساري‌ها براي ورود به بازار بزرگ و پر دردسر عرضه و فروش محصولات‌شان شريكي بهتر و نزديك‌تر از كمپاني ديزني پيدا نكردند. ديزني هم براي فرار از تكرار و ملال وحشتناكي كه در عصر جديد توليد انيميشن و دوران گذر از كارتون‌هاي دستي دو بعدي به جهان سه‌بعدي كامپيوتري دچارش شده بود، دست‌پرورده برومند و كارآمدش را كنارش نشاند تا اين دفعه بزرگ‌ترها با نام كوچك‌ترها اعتبار و شهرت و درآمد كسب كنند.
4
نكته حيرت‌انگيز ديگر در كار پيكسار اين است كه هيچ‌وقت محصولي بر اساس فرمول‌هاي موردپسند بازار ارائه نكرده است. آن‌ها تابع و مقلد هيچ توفيقي نبوده‌اند و ملاحظات بازار در آثارشان ‌جايي ندارد. انگار نه انگار كه هر كدام از فيلم‌هاي‌شان محصول سه چهار سال وقت و انرژي ده‌ها نفر نيروي نخبه در بخش‌هاي مختلف است و كار سخت و پر وسواس روي فريم فريم فيلم‌ها تا رسيدن به كيفيت مورد نظر آن‌ها هزينه‌هاي پروژه‌ها را بالا مي‌برد. در اين وضعيت، هر احتمال خطايي در محاسبات سرمايه و سودآوري مي‌تواند توليدهاي بعدي و سرنوشت و آينده حرفه‌اي كمپاني را به خطر جدي و جبران‌ناپذير بيندازد. با وجود همه اين ملاحظات، آن‌ها تا امروز با اعتماد به نفسي حيرت‌انگيز و مثال‌زدني سراغ عجيب‌ترين و غيرمنتظره‌ترين داستان‌ها و شخصيت‌ها رفته‌اند و مثل يك انيميشن‌ساز مستقل تجربي عمل كرده‌اند كه انگار دارد در كارگاه كوچك شخصي‌اش فيلم مي‌سازد و اجازه و فرصت هر جور خطركردن و آزمون و خطايي را دارد. جمع متناقض بي‌پروايي تجربي و دغدغه بازگشت سرمايه كلان كمپاني از آن رازهاي كشف‌نشده‌اي است كه پيكساري‌ها خوب مي‌دانند و به همين دليل است كه در هر فيلم جديدشان جسورانه‌تر از قبل حركت مي‌كنند.
5
اوج اين جسارت، آخرين فيلم به نمايش درآمده كمپاني پيكسار «وال-اي» است كه راديكال‌ترين محصول كمپاني تا امروز و يكي از تجربي‌ترين آثاري‌ست كه در بازار گسترده سينما در آمريكا و جهان به نمايش عمومي درآمده و در كمال حيرت فروش فوق‌العاده‌اي داشته است؛ ماجراي يك روبوت زباله‌ياب كه چند صد سال بعد از نابودي جهان هنوز تك و تنها به كار خودش مشغول است و بر اثر اتفاق‌هايي سر از دنياي تازه‌اي درمي‌آ‌ورد كه ساكنانش براي همه‌چيزشان برنامه‌ريزي شده‌اند. روبوت زباله‌ياب دنبال روبوت ديگري كه دلبسته‌اش شده به اين دنيا وارد مي‌شود و مناسبات اجتماعي فرهنگي و سياسي آن را به هم مي‌زند و ... تا پيش از تماشاي «وال‌- اي» فكر مي‌كردم اين قصه نهايتاً به درد يك انيميشن كوتاه محصول اروپاي شرقي مي‌خورد كه در جشنواره‌هاي فيلم‌هاي كوتاه چند نمايش محدود داشته باشد، اما پيكساري‌ها چنين سوژه‌اي را به عنوان يك فيلم جريان اصلي در چند هزار سالن سينماي اصلي آمريكا و اروپا اكران كردند و يكي از رتبه‌هاي بالاي جدول فروش سالانه بين‌المللي را هم به خودشان اختصاص دادند تا ثابت كنند براي آن‌ها هيچ غير ممكني وجود ندارد. پيكسار بناي بزرگش را روي «امكان»ِ تحقق همين ناممكن‌ها برپا كرده است؛ چه موقع تعريف‌كردن داستان‌هايي كه پيش از اين ناممكن به نظر مي‌رسيد و چه زماني كه با عرضه موفق اين داستان‌ها در بازار وسيع و پر از رقباي قَدر، يك اتفاق غيرممكن ديگر را ممكن مي‌كند. اگر ديگران هم اين اكسير جادويي را در اختيار داشتند، الان ممكن بود چند كمپاني مانند پيكسار داشته باشيم؛ چيزي كه در شرايط فعلي به نظر غيرممكن مي‌رسد.

اي‌ي‌ي‌ي‌ي‌ول‌ل‌ل... امير قادري، رفيق شفيق، جايزه گرفت. جايزه‌بگير شد، اما نه از آن‌هايي كه توي وسترن‌ها هست؛
به عنوان يكي از ده منتقد برگزيده انجمن منتقدان در سي سال اخير...
نمي‌دانم به كي بايد تبريك يگويم؟!
ضايع است كه من بخواهم مثل بقيه به امير بابت جايزه‌اش تبريك بگويم.
باورتان نمي‌شود، ولي دو سه باري از شب جشن تا حالا جواب تبريك بقيه را داده‌ام و اس‌ام‌اس تبريك برايم آمده...
اين‌جوري‌ست ديگر! امير زحمتش را كشيده و من هم حالش را مي‌برم... شرمنده رفيق!
ديالوگ اساسي فيلم را حيف كه نمي‌توانم بنويسم، ولي اين‌جا هم جواب مي‌دهد؛ مثل اين‌كه «اين يكي كاري هم كه بلديم قا...»

اين روزنوشت را چهارشنبه نوشتم، اما تا ديشب وقت نشد بگذارمش روي سايت، تا اين‌كه شنبه شد و حس كردم بايد بعد از بيست سال استقلالي‌بودن (كه هنوز با تمام وجود پابرجا مانده است) بايد همراه بچه‌ها بروم استاديوم تا بازي پرسپوليس - سپاهان را از نزديك ببينم؛ راستش بيش‌تر مي‌خواستم ببينم «پيروزي اراده»، اين اراده‌ي معطوف به قدرت، كه افشين قطبي - اين جنتلمنِ آدم‌حسابي - را يك فصل در باشگاهي مثل پرسپوليس حفظ كرده بود، چه سرنوشتي پيدا مي‌كند. رفتم ببينم معجزه‌اي در كار هست يا واقعيت قيافه‌ي نحس‌اش راباز هم نشان‌مان مي‌دهد... از خودم، هم‌باشگاهي‌هايم، آبي‌هاي عزيز، شرمنده‌ام ولي موقع وقوع معجزه‌ي گل دوم پرسپوليس بي‌اختيار نيم متر روي هوا پريدم و نگاهم رفت به افشين قطبي كه از من و ما - از همه‌ي ما - بلندتر پريده بود. وقتي داور سوت پايان بازي را زد، از پشت ديوار گرد استاديوم آزادي يك هواپيما داشت رو به آسمان پرواز مي‌كرد و من تا جايي كه چشم كار مي‌كرد، اوج‌گرفتنش را تماشا كردم.

دروغ چرا؟ به امير قادري حسودي‌ام مي‌شود. آن‌قدر كه نه مي‌توانم مهارش كنم و نه به روي خودم نياورم و حتي تازگي‌ها به روي خودش! دايره‌ي اين حسادت دارد هر روز بزرگ و بزرگ‌تر مي‌شود؛ چيزي در مايه‌هاي تعداد كامنت‌هاي روزنوشت‌هاي امير كه مايه‌ي افتخار و خوشحالي‌ام است؛ آن‌ها كه در اين بخش مي‌نويسند و چيزهايي كه در اين كامنت‌ها مي‌خوانم و از دل نويسنده‌‌شان مي‌تراود هم همان قدر حسادت‌برانگيز است. حالا چرا؟ واقعا چرا؟!
***
دليلش اين است كه از دل همه‌ي كلمات روزنوشت‌ها مي‌شود فهميد حال امير و همه‌ي بر و بچه‌هاي كافه خوش است؛ غم و درد و رنجي هم اگر هست (كه لابد حتماً هست)، مسكن‌هاي قوي و قابل استفاده‌اي برايش پيدا كرده‌اند. وضعيت‌شان اين روزها درست خلاف حال و روز و دنياي من است؛ اين كه ديگر نيازي به توضيح ندارد. مقايسه دو تا روزنوشت خودش همه چيز را مي‌گويد! به همه‌تان حسودي‌ام مي‌شود كه حال‌تان خوب است (خدا را صد هزار مرتبه شكر)، كه هنوز از گل‌زدن تيم مورد علاقه‌تان به وجد مي‌آييد، يا حالش را داريد كه از فلان كتاب و فيلم و ترانه و شعر چيزي پيدا كنيد براي تقسيم‌كردن با ديگران... كه اتفاق به‌ظاهر ساده و نه چندان مهمي مثل سرمربي‌شدن افشين قطبي در پرسپوليس و احتمال موفقيتش در ليگ برتر اين همه مي‌تواند اسباب بحث و حرف حديث و تئوري و نكته‌سنجي بشود. اين‌كه آبيِ آبي‌ام و تيم محبوبم الان فجيع‌ترين وضعيت عمر طرفداري‌ام را دارد، ابداً ربطي به اين وضعيت ندارد. بحثِ حال و روزي‌ست كه ديگر مدت‌هاست ندارم، تجربه‌اش دست نمي‌دهد، نمي‌توانم، بلد بودم‌ها اما انگاري يادم رفته؛ مثل بار اولي كه بعد از چند سال پشت دوچرخه مي‌نشيني و تا راه بيفتي و زين و ركابش دست‌ات بيايد، تلو تلو مي‌خوري و ممكن است زمين هم بخوري. پارسال همين موقع‌ها بود كه تلو تلو خوردن‌هايم شروع شد و چند هفته‌اي بعد، تابستان 86، با مخ زمين خوردم. رفتم به DARK SIDE... جايي كه تصورش را هم نداشتم كه اين همه سياه باشد. حتي حوصله ندارم از آن روزها براي كسي تعريف كنم (شايد از يادآوري‌اش هم مي‌ترسم؟). فقط بگويم كه خدا نصيب گرگ بيابان نكند (اگر روزنوشت امير بود، لابد چند نفري پيدا مي‌شدند و اين «گرگ بيابان» را بهانه مي‌كردند تا درباره هرمان هسه بنويسند و حالي ببرند، ولي اين يكي با آن يك كلي فرق دارد!)
***
خلاصه‌اش كنم؛ حال و روز خوشي نيست، شايد هم هست و من خبر ندارم. شايد هم مي‌شود چندان خوش‌اش كرد و من ديگر بلد نيستم و يادم رفته. هر چه هست، اين روزها از چيزي به وجد نمي‌آيم، درست بر عكس امير. ما دو نفر كه چند سالي‌ست كنار هم، شانه به شانه و چشم توي چشم جلو آمديم، چطور اين‌همه فرق كرديم؟ چه‌طور شده كه اين همه حال و روزمان متفاوت شده؟ بعضي دلايلش را مي‌دانم، اما آن مهم‌تر‌ها را، آن‌هايي كه تعيين‌كننده و موثرتر از همه است، حتي روح‌ام هم خبر دارشان نيست. اين روزهاي زار و نزار، روزهايي كه به نظرم دنياي‌مان آن‌قدر خراب شده كه گمان مي‌كنم بهترين‌ چيزهاي دنيا هم نمي‌تواند سر سوزني كسي را سر شوق بياورد، امير و بعضي بچه‌هاي كافه‌اش از چيزهايي ذوق مي‌كنند كه شاخ در مي‌آورم، كه فكر مي‌كنم اگر سه سال پيش به خودِ امير مي‌دادم، عمراً نمي‌خواند يا نمي‌ديد يا گوش نمي‌كرد. اگر هم مي‌كرد، شك ندارم كه عق‌اش مي‌گرفت، كه بالا مي‌آورد... اما حالا؟! گفتم كه قضيه پيچيده‌تر از اين‌هاست كه به عقل و هوش تنبل و دور از دسترسِ اين روزهاي من برسد.
***
چه‌قدر «خودآگاهي» خوب است، «تجربه» چه چيز گران‌قيمتي است و چه حيف كه اين‌ها هر دو به گران‌ترين قيمت به دست مي‌ايد؛ به قيمت «عمر» به نرخ روز. حال و روزي كه اين روزها تجربه مي‌كنم، شبيه هماني‌ست كه پارسال همين موقع‌ها آمد سر وقتم. ولي آن موقع نمي‌دانستم چيست و چرا اين جوري شده؟ چه مرگ‌ام است و چرا چيزها را شكل ديگري مي‌بينم؟ چند وقت بعد، وقتي آن بلاي افسردگي با تمام قدرت و وسعت‌اش از راه رسيد، تازه فهميدم كه چرا چند وقت پيش اين‌شكلي بودم؟ شايد اگر آن موقع اين‌ها را مي‌دانستم، اگر زودتر شصت‌ام خبردار مي‌شد، اگر تجربه و پيش‌آگاهي الان را داشتم و مي‌فهميدم قرار است چه خبر بشود، با همه‌ي قدرت‌ام جلوي‌اش را مي‌گرفتم يا مهارش مي‌كردم تا مجبور نباشم تا ته ماجرا را بروم و برگردم. تازه شانس آوردم كه برگشتم، وگرنه...
***
به امير و برو بچه‌ها حسودي‌ام مي‌شود، اما شايد همين حسادت كمك كند كه اين دفعه نگذارم مثل بار قبل از اين كه هست جلوتر بروم. تجربه‌ي قبلي و احساس‌هاي مشابه خيلي شبيه آن موقع‌هاست و همين است كه مي‌گويم تجربه چيز گران‌قيمتي است. بايد هر جور شده جلوي‌اش را بگيرم تا بيش‌تر نشود، تا نفوذ نكند و ريشه ندواند، تا كله‌پايم نكند؛ و اين روزها همه‌ي فكر و ذكر و وقت شب و روزم به اين مي‌گذرد كه چه‌طوري؟ شايد به همين خاطر است كه همه‌ي كارهايم را سعي مي‌كنم درست انجام بدهم، به زور هم كه شده، از سر تكليف، مثل يك كارمند كه هميشه از شنيدن اسمش هم بدن‌ام مي‌لرزيد. اين بار اما فرق مي‌كند. اين بار وظايف كاري و حرفه‌اي و روزمره‌ام را هر جور كه باشد زمين نمي‌گذارم (نمونه‌اش همين روزنوشتي كه مي‌بينيد). دارم سعي مي‌كنم هر كاري را قبول كنم يا خودم پيشنهادش را بدهم و بعد زير تعهد قولي كه دادم و فشار آن‌هايي كه به‌شان قول دادم، سرم به كار باشد. نتيجه‌اش تا حالا كه بد نبوده؛ چند تايي مطلب نوشتم كه به نظرم بدك نشده، يك مصاحبه‌ي مفصل با پيمان قاسم‌خاني كردم كه اين يكي آن‌قدر بازتاب مثبت داشت كه تا حالا ركورددارِ نتايجِ «كار درماني» فعلي است. خصوصاً از كساني كه تعريف‌كردن‌شان برام حجت است، مثل امير يا هوشنگ گلمكاني كه تا به حال در اين چند سال در مورد هيچ‌كدام از كارهايي كه در مجله كرده بودم، اين‌طور از ته دل و قاطع و مكرر تعريف و تشويق نكرده بود و اظهار نظرهايش كلي كمك‌حال اين روزهايم شد. بخشي از يك پرونده‌ي مفصل درباره‌ي چارلي كافمن را كه از پروژه‌هاي نسبتاً قديمي بود، اين شماره‌ي مجله به سرانجام رساندم و موقع تماشاي چندمين بار درخشش ابدي يك ذهن پاك براي نوشتن مطلبم، حس كردم هنوز هم اگر آدم راه را باز كند، چيزهايي تا عمق جان‌اش نفوذ مي‌كند و مجبورش مي‌كند نصفه شب از روي صندلي بلند شود و چند ثانيه‌اي ايستاده صحنه‌هايي از يك فيلم را تماشا كند.
***
اين بار تصميم جدي گرفته‌ام كه نگذارم اتفاق پارسال تكرار شود. بعضي چم و خم‌هاي سخت و پيچيده و نامردانه‌اش را ياد گرفته‌ام و مي‌دانم چه‌طور مي‌شود بهش برگ زد، بدل فن را رو كرد و جلوي‌ سيل هجوم بي‌پيرش را گرفت. تا جايي كه مي‌شود سعي‌ام را مي‌كنم، چون راستش ديگر تحملش را ندارم. از تصور آن دو سه ماه سال گذشته تيره‌ي پشتم مي‌لرزد. حيف كه دست‌ام خيلي خالي‌ست، ابزار و اسلحه‌اش كم گير مي‌آيد، بعيد است از «ولي» و «من اگه نباشم» و «افشين قطبي» و ... كاري بربيايد. دارم به جنگِ غول مي‌روم؛ غولي كه سرش را بزني، دوتا جايش در مي‌آيد، دُم‌اش را ببُري بلندتر مي‌شود... خلاصه كه غول، غول عجيبي است.
***
دروغ چرا؟ به امير قادري و بعضي بروبچه‌هاي كافه‌اش حسودي‌ام مي‌شود... اما من هم سعي خودم را مي‌كنم. مطمئن باشيد اين بار به اين راحتي‌ها نمي‌گذارم اتفاق بيفتد. بايد باز هم فكر كنم؛ خيلي چيزها هست كه مي‌شود به عنوان اسلحه ازشان استفاده كرد؛ مثل يك ربع آخر درخشش ابدي يك ذهن پاك كه مثل ديناميت عمل كرد... و چيزي را جلوي چشم‌ام تركاند كه پارسال توي دلم و گلويم تركيد. حسودي به جاي خودش، ولي من سعي خودم را مي‌كنم؛ گفتم كه، غول غولِ عجبيبي است...

راستش اين كه جواب كامنت‌ها را نمي‌دادم، همه‌اش از سر تنبلي نبود. اين كار از نظر فني كمي دردسر داشت كه حالا با كارهايي كه روي سايت شده ، آسان‌تر از قبل ممكن مي‌شود. پس وعده من و شما اين باشد كه كامنت‌هاي‌تان را جواب بدهم. منتها حتماً خودتان بهتر در جريان هستيد كه همه حرف‌ها و نظرها جواب ندارد. بايد موضوعي، نكته‌اي، بحثي، سوالي، اشاره‌اي، كنايه‌اي چيزي در آن‌ها باشد كه لازم‌الجواب‌شان كند. اگر بعضي از كامنت‌ها اين‌طوري بود، جواب‌شان به روي چشم.

فقط عكسه كه مي‌مونه!

جشنواره فجر در راه است و همه چشم انتظاريم. انگار مهم نيست كه فيلم‌ها اغلب شوقي برنمي‌انگيزد و كنجكاوي بهشان نداريم و انگار نه انگار كه بزرگان سينماي ايران هيچ‌كدام فيلمي در جشنواره ندارند. باز هم چند روز مانده به جشنواره، همه دل‌دل مي‌زنيم كه اين ده روز برسد و كنار هم فيلم ببينيم و بعد هم مثل هر سال به جانِ سينما و فيلم‌ها و مديريت و برنامه‌ريزي جشنواره غر بزنيم تا سال بعد!
گمان مي‌كنم ديگر مدت‌هاست كه جشنواره شده بهانه‌اي براي جمع‌شدن و دور هم بودنِ سينمادوست‌هاي ايران. يك جور اجتماع سينمايي دل‌پذير كه يا توي صف‌هاي سرد جلوي سينماها به راه است يا در سالن سينماي مطبوعات كه هنوز با همه دردسرها و با وجود چهره‌هايي كه خيلي مشتاق زيارت‌شان نيستيم، جاي دل‌چسبي براي سر كردن ده روز ديگر از عمرمان است (اين تيتر يكي از گزارش‌هاي امير براي جشنواره بود.)
حتماً امسال باز هم دو سه تا فيلم پيدا مي‌شود كه خوشحال‌مان مي‌كند، دو سه تا كه روي اعصاب‌مان بسكتبال بازي مي‌كند، و چند تايي كه بعد از تماشاي‌شان مي‌گوييم اي‌ي‌ي‌ي بدك نبود... و اين همه‌ي موجودي سينماي ناقص‌الخلقه و كوچولوي ماست كه بي‌خود و بي‌جهت بدون اين‌كه بر و رويي داشته باشد يا اخلاق خوشي يا زبان چرب و نرمي، خيلي‌هاي‌مان را دل‌بسته‌ي خودش كرده است. جوري كه براي ده روزي كه باهاش قرار ملاقات داريم، از حالا داريم تيپ مي‌زنيم و مهيا مي‌شويم و حرف‌ها و رفتارمان را تنظيم مي‌كنيم. از خودِ سينما ياد گرفته‌ايم كه هر چيزي مراسم و مناسكش مي تواند از اصل موضوع مهم‌تر باشد و جشنواره فيلم فجر بي‌شك مراسم اساسي و دلچسبي است. پس لطفاً شما هم آماده شويد و در ضمن منتظر باشيد كه در سايت قرار است لحظه‌لحظه با شما و جشنواره راه برويم و نگذاريم چيزي از دست‌مان در برود. قبول داريد كه از مراسمي، خوب يا بد و خوش يا ناخوش، همين عكس‌هاي يادگاري است كه مي‌ماند?

آتيلا پسياني

بعد از چند ماه دوري از فضاي مجلات و مطلب ندادن، در شماره‌ي اخير مجله فيلم گفت‌وگوي مفصلم با آتيلا پسياني چاپ شده است. گفت وگويي كه شرح پر دردش را در مقدمه‌اش نوشته‌ام. بعد از اين همه سال گفت‌وگو با آدم‌هاي ريز و درشت، فكر مي‌كنم فرق مصاحبه خوب و بد و متوسط تا حدودي دستم آمده، و اين يكي بي‌رودربايستي گفت‌وگوي خوبي شده است؛ يك دليل اصلي‌اش حرف‌هاي شنيدني پسياني است كه بعد از سال‌ها سكوت مطبوعاتي حاضر به مصاحبه شد و به كار حسابي دل داد، و دليل ديگرش هم... الان فرصت نيست درباره‌اش حرف بزنم! اگر فرصت كرديد و خوانديد و با نظرم موافق يا (زبانم لال!) مخالف بوديد، ما را بي‌خبر نگذاريد.

دعوت به مراسم گردن‌زني

فرداي روزي كه «جان سخت 4» را ديدم و حسابي از اين اكشنِ بي‌وقفه و پر و پيمان كيف كردم، خبري خواندم درباره اين‌ كه امير كوستوريتسا در جشنواره‌اي به عنوان حركتي نمادين حلقه‌هاي اين فيلم را دفن كرده است. كوستاريتسا گفته اين كار به معناي اعلام انزجار (يا چيزي شبيه به اين) از سينماي جريان اصلي هاليوود است كه به نظر آقا جان‌سخت 4 از سردمدارانش است.
خبر را كه خواندم به اين رفيق‌مان شك كردم و بيش‌تر شك ام در اين باره است كه آن همه هوش و ذوق و قريحه و خلاقيتي كه در سه چهار تا فيلم خودش قابل رديابي است، چه‌طور اين‌جا به باد فنا رفته است. اين تلقي به‌كلي غلط و كودكانه و حقير درباره سينما كجا و «زيرزمين» و «دوران كولي‌ها» و «گربه سياه، گربه سفيد» كجا؟ شايد چون فيلم هاليوودي‌اش «روياي آريزونا» چيز چندان دندان‌گيري نشد، باعث اين نفرت كور و بي‌منطق شده است؟ هر چه باشد، شك ندارم كه امير خان حتي نمي‌تواند يك سكانس اكشن «جان‌سخت 4 » را به اين خوبي بسازد، كه صد البته نبايد هم بتواند. هر كسي را بهر كاري ساختند، ولي هر كسي را بهر خراب‌كردن كارهاي بقيه كه نساخته‌اند. اين نكته مهمي است كه فيلم‌ساز نابغه‌ي ما فراموشش كرده است.

پسا روزنوشت!
از حجم اين روزنوشت كف‌تان بريده؟ تازه كجايش را ديده‌ايد كه اين تازه از نتايج سحر است؛ كاش صبح دولت همه‌مان بدمد كه فردا خيلي كار داريم.

شما هم بنويسيد (58)...

راستش اهل ذوق‌زدگي نيستم. دلم را بخواهيد، چندان اهل ذوق‌كردن هم نيستم. دور و بري‌هايم مي‌گويند به دلايلي جلوي ذوق و تعجب‌هايم را در مواجهه با چيزهاي اطراف مي‌گيرم، اما شما باور نكنيد. ذوق‌كردن يك هنر است كه منِ بي‌هنر بهره اي ازش نبرده‌ام. اما اين‌ها دليل نمي‌شود كه وقتي اين روزها به سايت مان (سايت همه‌مان) نگاه مي‌كنم، از خوشحالي غش نكنم.